ANKARA / TEKHA
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Finansal İstikrar Komitesinde masaya yatırılan konuların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından uygulamaya alındığını duyurdu. Yeni düzenleme, şirketlerin yurt dışından sağladıkları döviz gelirlerinin Türk lirasına dönüştürülmesini teşvik eden mekanizmayı çok daha esnek, sade ve kapsamlı bir yapıya kavuşturuyor.
İhracata üretim ve tedarik zinciriyle güç veren işletmelerin destekten yararlanmasının kolaylaşacağını belirten Bakan Şimşek, şu değerlendirmede bulundu:
“Bu kapsamda Merkez Bankasının firmalara yönelik döviz dönüşüm desteğinde daha esnek ve sade uygulama şartları getirirken, daha fazla firmamızın bu destekten yararlanması için adım atıldı. Üreten, istihdam ve katma değer yaratan reel sektörümüzün her zaman yanında olacak, sahadan gelen önerileri de dikkate alarak firmalarımızı desteklemeye devam edeceğiz.”
Yeni Dönem 1 Ekim Tarihinde Başlıyor
Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ değişikliğinin ardından TCMB, merakla beklenen uygulama talimatını paylaştı. 1 Ekim itibarıyla yürürlüğe girecek sistemle beraber döviz almama taahhüdü uygulamadan kalkıyor; yerine katma değer ve döviz pozisyon oranını temel alan kriterler devreye giriyor.
Hazırlanan talimata göre işletmelerin satabileceği döviz tutarı ürettikleri katma değer ile sınırlandırılıyor. Yıllık döviz satış üst limiti; Gelir İdaresi Başkanlığı verilerindeki yıllık faaliyet karı ile Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarındaki 12 aylık iş gücü maliyetinin toplamı üzerinden hesaplanıyor.
Döviz almama koşulunun yerini alan yeni kural doğrultusunda, yararlanıcı şirketlerin likit döviz varlıklarının net satış hasılatına veya aktif büyüklüğüne oranının yüzde 10 seviyesini geçmemesi gerekiyor. Şirketler bu dengeyi yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir onaylı, 15 gün geçerliliği bulunan “Döviz Pozisyonu Bildirim Formu” ile belgelendiriyor.
Tedarikçi Firmalara Doğrudan Erişim İmkânı
Düzenleme ile aracı ihracatçı kanalıyla çalışan tedarikçiler de kendi limitleri çerçevesinde sisteme dahil ediliyor. Aracı ihracatçı üzerinden gerçekleştirilen döviz satışında Türk lirası tutar ihracatçıya iletilirken, sağlanan destek ödemesi doğrudan asıl üretici tedarikçiye aktarılıyor. Süreçte üretici firmanın kendi satış limitleri ve döviz pozisyon oranı esas alınıyor.
Bankaların Denetim Yetkisi Genişletildi
Sistemin suistimal edilmesini önlemek hedefiyle aracı bankaların kontrol sorumlulukları artırıldı. Bankalara destek tutarı üzerinden azami yüzde 1 oranında komisyon alma hakkı tanınırken, aracılık eden finans kuruluşlarının denetim ve teyit mekanizmaları sıkılaştırıldı.
