ANTALYA / TEKHA
Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, Antalya’da gerçekleştirilen COP31 kapsamında gelişmekte olan ülkeler için 2035 yılına kadar yıllık 1,3 trilyon dolarlık iklim finansmanı hedefine ulaşılması çağrısında bulundu. Birçok ülkenin borç ve iklim afetleri arasında sıkıştığını ifade eden Stiell, iklim finansmanında yeni bir dönemin başlaması gerektiğini belirtti.
Antalya’da 9-20 Kasım tarihleri arasında düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) bünyesinde İklim Finansmanı Üst Düzey Bakanlar Diyaloğu gerçekleştirildi. Toplantıda konuşan BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell; küresel iklim finansmanı hedefleri, gelişmekte olan ülkelerin borç yükü, finansmana erişimdeki engeller ve uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi üzerine değerlendirmelerde bulundu.
COP29’da gelişmiş ülkelerin öncülüğünde yıllık 300 milyar dolarlık kaynak sağlanması ve gelişmekte olan ülkeler için tüm kaynaklardan elde edilecek finansmanın 2035 yılına kadar yıllık 1,3 trilyon dolara çıkarılmasının mümkün kılınması yönünde hedefler belirlendiğini hatırlatan Stiell, Cancun’da varılan 100 milyar dolarlık anlaşmanın ardından yeni hedefler için hazırlanan Bakü’den Belém’e Yol Haritası’nın artık gerçeğe dönüşmesi gerektiğini kaydetti. Stiell, “Finansal bir hedefe ulaşılması, ülkelerin ihtiyaçlarının da karşılandığı anlamına her zaman gelmez. Bunun için finansmanın nasıl sağlandığına bakmamız gerekiyor” dedi.
Gelişmekte Olan Ülkeler Borç Ve Afet Kıskacında
Gelişmekte olan birçok ülkenin borç, doğal afetler ve yüksek sermaye maliyetleri yüzünden kısır döngüye girdiğini belirten Stiell; sel, yangın, fırtına ve kuraklık tehditlerinin henüz afetler yaşanmadan bile ülkelerin borçlanma maliyetlerini yukarı çektiğini söyledi. Afetlerin sonrasında gelirlerin düştüğünü, toparlanma maliyetlerinin arttığını ve borç yükünün ağırlaştığını dile getiren Stiell, “Gelişmekte olan birçok ülke, borç, afetler ve yıkıcı düzeydeki sermaye maliyetlerinden oluşan aşağı yönlü bir kısır döngünün içinde sıkışmış durumda. Bu durum, insanları ve ekonomileri koruyacak iklim dayanıklılığı yatırımlarına daha az kaynak ayrılmasına neden oluyor. Böylece kısır döngü devam ediyor. İklim finansmanı, ülkelerin bu döngüden kurtulmasına yardımcı olabilir” diye konuştu.
Tekil Projeler Yerine Ekonomik Dönüşüm Modeli
İklim finansmanının yalnızca tek tek projelerin desteklenmesiyle sınırlı kalmaması gerektiğinin altını çizen Stiell, ekonomik dönüşümü sağlayacak yeni bir finansman modeline ihtiyaç duyulduğunu aktardı. Stiell, “Bunun için tek tek projeleri finanse etmekten ekonomik dönüşümü desteklemeye geçmemiz gerekiyor. Ulusal kurumların güçlendirilmesi daha iyi yatırım koşulları yaratır. Bu koşullar daha düşük maliyetle daha fazla sermaye çekilmesini sağlar. Bu sermaye, iklim değişikliğine dayanıklılığa ve düşük emisyonlu kalkınmaya yatırılabilir. Bu yatırımlar ekonomileri güçlendirir. Güçlenen ekonomiler de daha fazla yatırım çeker” ifadelerini kullandı.
Borç Sürdürülebilirliği Ve Hibe Desteği Vurgusu
İklim finansmanında dört temel değişime ihtiyaç duyulduğunu anlatan Stiell, ilk aşamada ülkelerin borç yüklerinin göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade etti. Finansman şartlarının ülkelerin ekonomik yapılarına ve borç sürdürülebilirliğine uygun olmasının önemine değinen Stiell, özel sektör finansmanı, krediler ve garantilere işaret etti. Özellikle en az gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan küçük ada devletleri ve kırılgan ekonomiler adına hibe ile uygun koşullu finansmanın hayati önem taşıdığını vurgulayan Stiell, “Ülkeler, borçlarını ödemek ile iklim değişikliğine karşı dayanıklılıklarını artırmak arasında seçim yapmak zorunda kalmamalıdır” dedi.
Finansmana Erişimde Prosedürler Basitleştirilmeli
İkinci önceliğin finansmana erişimin kolaylaştırılması olduğunu açıklayan Stiell, gelişmekte olan ülkelerin karmaşık başvuru şartları ve bürokratik işlemler sebebiyle kaynaklara ulaşmakta güçlük çektiğini belirtti. Farklı kurum ve programların birbirinden bağımsız yürüyen süreçlerinin ülkeler üzerinde ciddi bir yük oluşturduğunu kaydeden Stiell, finansman prosedürlerinin sadeleştirilmesi, finans kuruluşları arasında eş güdüm sağlanması ve idari yüklerin hafifletilmesi gerektiğini söyledi.
Ulusal Sistemler Güçlendirilmeli
Üçüncü önceliğin iklim finansmanının ülkelerin kendi sistemleriyle uyumlu hale getirilmesi olduğunu aktaran Stiell, ulusal hazineler, yerel yönetimler, kalkınma bankaları ve finans kuruluşlarının desteklenmesi gerektiğini ifade etti. Stiell, “Ülkelerin kalkınmayı finanse etmek için kendi iç sistemleri vardır. Bu kurumlar devre dışı bırakılmamalı, aksine güçlendirilmelidir. Ülkeler finansmana uyum sağlamak zorunda bırakılmamalı, finansman ülkelerin ihtiyaçlarına ve sistemlerine uyum sağlamalıdır” diye konuştu. Stiell, sağlanan kaynakların ulusal kurumların kapasitesini artırmak ve verimli kullanımı tesis etmek amacıyla değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Uluslararası Koordinasyon Ve Yeni Yaklaşım
Dördüncü önceliğin finansman, teknoloji transferi ve kapasite geliştirme çalışmalarının ülkelerin gereksinimleri doğrultusunda birleştirilmesi olduğunu söyleyen Stiell; iklim fonları, kalkınma bankaları, finans kuruluşları ve yatırımcılar arasında daha sıkı bir iş birliği kurulması çağrısı yaptı. İlk etapta verilecek hibelerle kurumsal kapasitenin geliştirilebileceğini, sonrasında ise uygun koşullu finansman ve risk paylaşım araçlarıyla projelerin büyütülebileceğini kaydeden Stiell, her yatırımın bir sonraki yatırımın önünü açması gerektiğini dile getirdi.
İklim finansmanında köklü bir yaklaşım değişikliğine gidilmesi gerektiğini vurgulayan Stiell, 2013 yılından bu yana devam eden üst düzey diyalogların önemli kazanımlar sağladığını, fakat artık yeni bir dönemin başlaması gerektiğini ifade etti. Stiell, “Bu, iklim finansmanında yeni bir dönemin başlangıcı olmalıdır. Bu diyaloglar, söz konusu dönüşümün gerçeğe dönüşmesine yardımcı olabilir. Şimdi yeni bir yaklaşımın geliştirilmesini sağlamalarına ihtiyacımız var. Kalkınmaya yatırılan her bir doların, bütün ülkeler için daha iyi bir gelecek inşa ettiği bir yaklaşım” dedi.
