ESKİŞEHİR / TEKHA
Anadolu Üniversitesi Nasreddin Hoca Araştırma ve Uygulama Birimi Müdürü Türkolog Prof. Dr. Zülfikar Bayraktar, Nasreddin Hoca’nın Türk dünyası ortak hafızası ve kültürel mirası bağlamındaki önemine ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, bu mirasın ekonomik katma değere ve istihdama dönüştürülmesi gerektiğini bildirdi.
Prof. Dr. Zülfikar Bayraktar, yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:
“Hazineyi Kilit Altında Tutmak Değil, Geleceğe Köprü Kurmak: Nasreddin Hoca’yı Ekonomi ve İstihdamla Buluşturmak
Anadolu’nun kadim coğrafyası, insanlık tarihine iz bırakan nice bilgelik pınarlarıyla bezenmiştir. Bu pınarların en gür ve neşelisi, dünyanın ezberlerini neşeyle, nükteyle ve derin bir toplumsal eleştiriyle bozan Nasreddin Hoca’dır.
Nasreddin Hoca; sadece Akşehir’in, Sivrihisar’ın ya da Eskişehir’in değil, bütün Türk dünyasının ve küresel mizah kültürünün ortak hafızasıdır. Ancak kabul edelim ki, kültür mirasına yaklaşımımız uzun yıllar boyunca onu sadece “müzelik bir değer” ya da “yılda bir kez anılan hamasi bir figür” olarak konumlandırmaktan öteye geçemedi.
Oysa bugün dünya, kültürel mirası sabit bir anıt olmaktan çıkarıp yaşayan, üreten ve istihdam yaratan bir ekosisteme dönüştüren ülkelerin başarı hikâyelerini konuşuyor. Unutmayalım ki kültür; sahip çıkanın, onu değerli kılanın, katma değerli hale getirenindir. Onu güncelleyip dönüştürerek yerelden ulusala ve evrensele taşıyabilenindir.
Mizahın ve Hikmetin Ekonomisi: Kültürel Mirasta Katma Değer Mümkün mü?
Kültürel mirasın ekonomik potansiyeli kulağa ilk başta teorik gelebilir. Ancak rakamlar ve dünya örnekleri bize bunun çok ötesinde bir gerçeği fısıldıyor. Dünya Turizm Örgütü verilerine göre, küresel turizm hareketliliğinin yaklaşık yüzde 40’ı kültürel turizm motivasyonuyla gerçekleşiyor. Kültürel miras odaklı projeler, geleneksel turizm gelirlerinin katbekat üzerinde bir yerel kalkınma çarpanı üretiyor.
Nasreddin Hoca ekseninde bu potansiyeli harekete geçirmek, sadece bir “türbe ziyareti” veya “festival” organize etmekten ibaret olamaz. Hoca’nın fıkralarındaki evrensel mizah; animasyon endüstrisinden dijital oyun tasarımına, tematik çocuk edebiyatından özgün gastronomi turizmine kadar geniş bir endüstriyel zincirin merkezine yerleştirilmelidir.
Örneğin, Hoca’nın “Göle Maya Çalmak” fıkrasını düşünün. Bugün bu metafor, sadece kültürel bir deyim değil; risk sermayesi, girişimcilik kültürü ve inovasyon ekosistemleri için ders niteliğinde bir vizyondur. Bu fıkranın felsefesini modern teknoloji ve dijital sanatla harmanlayan uluslararası projeler üretmek, Eskişehir-Sivrihisar-Akşehir üçgenini küresel bir “mizah ve felsefe vadisi”ne dönüştürebilir. Bu dönüşüm; tasarımcılara, yazılımcılara, rehberlere, zanaatkârlara ve yerel üreticilere doğrudan yeni istihdam kapıları aralayacaktır.
Paydaşlar Ortak Akılda Buluşmalı: Kurumsal Sinerjinin Gücü
Bu vizyonun hayata geçmesi, tek bir kurumun veya yerel aktörün omuzlarında yüklenemeyecek kadar büyük ve stratejiktir. Kapsamlı bir “Kültürel Miras ve Ekonomi” seferberliği için ilgili tüm paydaşların aynı masada buluşması hayati bir zorunluluktur.
Üniversiteler ve Araştırma Merkezleri (Akıl ve Vizyon Gücü): Akademik birikim, Hoca’nın felsefi derinliğini bugünün modern insanının anlayacağı dillere (dijital mecralar, felsefe atölyeleri, uluslararası sempozyumlar) çevirmelidir. Ar-Ge projeleriyle kültürel veriler ekonomik modellerle buluşturulmalıdır.
Yerel Yönetimler ve Kalkınma Ajansları (Altyapı ve Sürdürülebilirlik)
Eskişehir, Sivrihisar ve Akşehir gibi merkezlerin koordinasyon içinde çalışacağı bir “Kültürel Miras Güzergâhı” oluşturulmalıdır. Bu güzergâh; konaklama, nitelikli yeme-içme, geleneksel el sanatları stüdyoları ve açık hava sahne sanatlarıyla donatılarak genç istihdamına doğrudan katkı sunmalıdır.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ile İlgili Enstitüler (Global Tanıtım ve Politika)
Yunus Emre Enstitüsü ve Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı gibi küresel ölçekte faaliyet gösteren kurumlarımızla iş birliği yapılarak, Nasreddin Hoca’nın felsefesi uluslararası platformlarda katma değerli kültürel diplomasi ürünlerine dönüştürülmelidir.
Özel Sektör ve Girişimciler (Üretim ve İstihdam)
Tasarımcılar, yayınevleri, animasyon stüdyoları ve turizm işletmeleri sürece dâhil edilerek kültürel mirasın ticari sürdürülebilirliği sağlanmalıdır.
Eşikte Durmak Değil, Kapıyı Açmak
Nasreddin Hoca, göle maya çalarken aslında umudun ve inancın mimarlığını yapıyordu. Bizler de bugün onun mirasına sahip çıkarken, bu topraklarda üretilen hikmeti modern dünyanın katma değer zincirine entegre etmek zorundayız. Kültürel mirasımızı sadece korunan bir “nostalji nesnesi” olmaktan çıkarıp, gençlerimize yeni iş alanları sunan, istihdam yaratan ve şehirlere ekonomik canlılık getiren dinamik bir sektöre dönüştürdüğümüz ölçüde asil görevimizi yerine getirmiş olacağız.
Tarih bize kapıyı gösteriyor; onu açmak ise ortak akıl, vizyon ve cesaretle mümkün.”
