YALOVA / TEKHA
Yalova Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Endokrinoloji Uzmanı Prof. Dr. Emin Murat Akbaş, yaz aylarında yemek sonrası uyuma alışkanlığının reflü, insülin direnci ve Tip 2 diyabet gibi önemli sağlık sorunlarına zemin hazırlayabileceği uyarısında bulundu. Akbaş, özellikle sıcak havalarda ağır yemeklerin ardından yapılan şekerlemelerin masum görünse de ciddi sağlık riskleri taşıyabileceğini belirtti.
Ali Rıza Bey’in Sözünden Günümüz Sağlığına Mesaj
Prof. Dr. Emin Murat Akbaş, değerlendirmesinde Reşat Nuri Güntekin’in ölümsüz eseri Yaprak Dökümü’nün unutulmaz karakteri Ali Rıza Bey’in “Aman ağzımızın tadı kaçmasın” sözünü hatırlatarak, yemek sonrası uzanma alışkanlığının günümüzde farklı sağlık sorunları açısından değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Akbaş, poliklinikte en sık duyduğu şikâyetlerden birinin yemek sonrası yoğun uyku hali olduğunu belirterek, birçok kişinin bunu yalnızca yaz sıcaklarına bağladığını ancak bunun metabolik dengenin bozulduğuna işaret edebileceğini söyledi.
Yemek Sonrası Uzanmak Reflüyü Tetikleyebiliyor
Uzmanlara göre özellikle yağlı, ağır ve karbonhidrat açısından zengin öğünlerin ardından uzanmak, reflü gelişimini kolaylaştıran en önemli etkenlerden biri olarak öne çıkıyor.
Yemek sonrasında sindirim sistemi yoğun şekilde çalışırken kan dolaşımının önemli bir bölümü mide ve bağırsaklara yöneliyor. Bu durum doğal olarak rehavet hissi oluştururken, kişinin yatay pozisyona geçmesi yer çekiminin mideyi koruyucu etkisini ortadan kaldırıyor.
Bunun sonucunda mide ile yemek borusu arasındaki kapakçık yeterince görev yapamıyor ve mide asidi yemek borusuna doğru kaçabiliyor. Yaz sıcaklarının kasları gevşetici etkisi de bu tabloyu ağırlaştırabiliyor.
Prof. Dr. Akbaş, bu durumda göğüste yanma, boğaza acı su gelmesi, gece boğulur gibi uyanma ve ağızda kötü tat gibi reflü belirtilerinin ortaya çıkabileceğini belirterek, “Ağzımızın tadı kaçmasın derken yapılan masum bir şekerleme gerçekten de ağzımızın tadını kaçırabilir.” değerlendirmesinde bulundu.
Yemek Sonrası Uyku İnsülin Direncine Zemin Hazırlıyor
Prof. Dr. Akbaş, asıl tehlikenin yalnızca mideyle sınırlı olmadığını, hücrelerin içinde başlayan metabolik sürecin daha büyük sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurguladı.
Karbonhidrattan zengin bir öğünün ardından kan şekerinin hızla yükseldiğini, pankreasın bunu dengelemek için yüksek miktarda insülin salgıladığını belirten Akbaş, normal şartlarda yapılacak kısa bir yürüyüşün kasların şekeri enerji olarak kullanmasını sağladığını ifade etti.
Ancak kişinin yemekten hemen sonra uyuması halinde kasların çalışmadığını, glukozun kanda dolaşmaya devam ettiğini ve karaciğer tarafından yağa dönüştürüldüğünü belirten Akbaş, özellikle karın çevresi, karaciğer ve iç organlarda yağlanmanın başladığını söyledi.
Bu sürecin zamanla hücrelerin insüline yanıt vermemesine neden olduğunu ifade eden Akbaş, bunun insülin direnci olarak adlandırıldığını kaydetti.
Obezite ve Diyabete Giden Süreç Sessizce Başlıyor
Prof. Dr. Akbaş, yemek sonrası uyuma alışkanlığının oluşturduğu kısır döngünün zamanla obezite, karaciğer yağlanması, Tip 2 diyabet ve metabolik sendrom gibi önemli hastalıkların temelini oluşturabileceğine dikkat çekti.
Akbaş, Yaprak Dökümü dizisindeki Ali Rıza Bey’in ilerleyen dönemlerde artan bitkinliği ve uykusuzluğunun, günümüz tıp anlayışıyla metabolik bozuklukların sembolik bir yansıması olarak da değerlendirilebileceğini ifade etti.
Yaz Aylarında Hafif Beslenme Büyük Önem Taşıyor
Sıcak havaların metabolizma üzerinde farklı etkiler oluşturduğunu belirten Prof. Dr. Akbaş, yaz aylarında damarların genişlediğini, tansiyonun düşebildiğini, halsizlik ve yorgunluğun arttığını söyledi.
Bu etkilerin ağır öğünlerle birleşmesi halinde rehavet hissinin daha belirgin hale geldiğini ifade eden Akbaş, özellikle öğle yemeklerinde hafif beslenmenin önemine dikkat çekti.
Uzmandan Reflü ve Diyabete Karşı Önemli Tavsiyeler
Prof. Dr. Emin Murat Akbaş, yemek sonrası en az iki saat uzanılmaması gerektiğini belirterek, sindirimin sağlıklı şekilde tamamlanabilmesi için yer çekiminin desteğinin önemli olduğunu söyledi.
Yemeklerden sonra yapılacak yaklaşık 15 dakikalık hafif yürüyüşün kan şekerini düşürdüğünü, insülin ihtiyacını azalttığını, reflü riskini azalttığını ve uyku halini ortadan kaldırdığını belirten Akbaş, bunun için spor salonuna gitmeye gerek olmadığını, ev içinde yapılacak hafif hareketlerin bile fayda sağlayacağını ifade etti.
Yaz aylarında kızartmalar, ağır hamur işleri ve fazla şekerli tatlılar yerine zeytinyağlı sebzeler, bol salata, yoğurt, mevsim meyveleri ve hafif protein kaynaklarının tercih edilmesini öneren Akbaş, sağlıklı yaşamın küçük ama doğru alışkanlıklarla başladığını söyledi.
Sürekli Uyku Hali ve Reflü Şikâyetleri İhmal Edilmemeli
Prof. Dr. Akbaş, yemeklerden sonra sürekli uyuma isteği, göğüste yanma veya boğaza acı su gelmesi gibi şikâyetlerin yalnızca sıcak havaya bağlanmaması gerektiğini belirtti.
Bu belirtilerin uzun süre devam etmesi halinde kan şekeri, HbA1c, insülin direnci, karaciğer yağlanması ve reflü açısından mutlaka değerlendirme yapılması gerektiğini ifade eden Akbaş, erken dönemde alınacak önlemlerin ileride gelişebilecek ciddi sağlık sorunlarının önüne geçebileceğini vurguladı.
Açıklamasını sağlıklı yaşam çağrısıyla tamamlayan Prof. Dr. Emin Murat Akbaş, vatandaşlara dengeli beslenmeleri, yemek sonrası hareket etmeleri ve şikâyetlerinin sürmesi halinde vakit kaybetmeden iç hastalıkları veya endokrinoloji uzmanına başvurmaları tavsiyesinde bulundu.
