ANKARA / TEKHA
Adalet Bakanı Akın Gürlek, Ankara’da düzenlenen Uzlaştırma Ödül Töreni ve Alternatif Çözümlerde 10’uncu Yıl Sempozyumu’na katıldı. Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından organize edilen programda, 2025 yılında en başarılı bulunan başsavcılıklar ile uzlaştırmacılara plaket ve ödülleri verildi.
Yargıda Alternatif Çözüm Yöntemlerinin Önemi
Uyuşmazlıkların hızlı, adil ve en az maliyetle çözüme kavuşturulmasının temel hedefler arasında yer aldığını belirten Bakan Gürlek, ceza adalet sistemine ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu: “Ceza adalet sistemi, hukuk devletinin temel güvencelerinden biridir. Bu sistemin başarısı yalnızca suçların soruşturulması, kovuşturulması ve yaptırıma bağlanmasıyla ölçülemez. Mağdurun korunması, adalete erişimin kolaylaştırılması, uyuşmazlıkların makul sürede sonuçlandırılması ve toplumun adalet sistemine duyduğu güvenin güçlendirilmesi de bu başarının ayrılmaz unsurlarıdır. Geleneksel ceza yargılaması, suç iddiasının araştırılması, delillerin değerlendirilmesi ve hukuka uygun bir karar verilmesi bakımından vazgeçilmezdir. Bununla birlikte, her uyuşmazlığın aynı yargılama sürecinden geçmesi her zaman en etkili ve en verimli çözüm olmayabilir”
Cezasızlık Algısı ve Onarıcı Adalet Anlayışı
Alternatif çözüm yollarının cezasızlık anlamı taşımadığını vurgulayan Gürlek, onarıcı adalet anlayışına dikkat çekerek şunları kaydetti: “Burada altını özellikle çizmek isterim; alternatif çözüm yolları, adaletten vazgeçmek değil, adaleti uyuşmazlığın niteliğine uygun yöntemlerle, en hızlı ve en etkili şekilde gerçekleştirmektir. Alternatif çözüm yollarının en önemli boyutlarından biri, onarıcı adalet anlayışıdır. Ceza adaletini yalnızca suçun işlenip işlenmediği ve hangi yaptırımın uygulanacağı üzerinden değerlendirmek, uyuşmazlığın insani ve toplumsal boyutunu eksik bırakabilir. Mağdurun uğradığı zararın giderilmesi, yaşadığı mağduriyetin dikkate alınması ve kendisini doğrudan ilgilendiren süreçte söz sahibi olabilmesi de adaletin önemli unsurlarıdır”
Bakan Gürlek, sözlerini şu şekilde sürdürdü: “Öncelikle belirtmek gerekir ki alternatif çözüm ile cezasızlık birbirinden farklı kavramlardır. Alternatif çözüm yolları, kanunun suç olarak belirlediği fiilleri önemsizleştirmez. Bu yolların hangi suçlarda, hangi koşullarla ve hangi hukuki sonuçlarla uygulanabileceği kanunla belirlenmiştir. Uzlaştırmada üzerinde anlaşılan edimin yerine getirilmesi; diğer alternatif çözüm kurumlarında ise kanunun öngördüğü koşul ve sonuçların gerçekleşmesi önem taşımaktadır. Dolayısıyla bu yolları, sorumluluktan kaçış olarak değil, kanunun izin verdiği çerçevede sorumluluğun farklı bir hukuki mekanizmayla ele alınması olarak değerlendirmeliyiz. Temel yaklaşımımız, bir taraftan cezasızlık algısını önlemek, diğer taraftan alternatif mekanizmaların sunduğu imkanlardan etkin biçimde yararlanmaktır. Zira ceza hukukunda caydırıcılığı belirleyen unsur, yalnızca cezanın ağırlığı değil, kesinliği ve çabukluğudur”
Toplumsal Dayanışma ve Sosyal Edimler
Uzlaştırma kurumunun sosyal dayanışma örnekleri barındırdığını ifade eden Gürlek, tarafların gerçekleştirdiği yardımlaşma faaliyetlerini şu sözlerle aktardı: “Uzlaştırma sürecinde tarafların, mağdurun zararının giderilmesinin yanı sıra sosyal dayanışma örneği olan edimler üzerinde de anlaştıklarını görmekteyiz. Bu kapsamda taraflar; ihtiyaç sahiplerine ve yardım kuruluşlarına bağış, fidan ve ağaç dikme, öğrencilere kırtasiye yardımı, engelli vatandaşlarımıza akülü araba temini, Kızılay’a kan ve kök hücre bağışı gibi edimler üzerinde uzlaşmışlardır. Bunlar, toplumumuzun özünde olan yardımlaşma ve dayanışma duygusunu gösteren güzel ve anlamlı örneklerdir. Uzlaşma ile kardeşlik hukukunun da tesisi sağlanmaktadır. Taraflar, anlaşmazlıklarını barışçıl yöntemlerle çözmektedirler”
2 Milyondan Fazla Dosyada Uzlaşma Sağlandı
Sistemdeki güncel istatistiki verileri paylaşan Bakan Gürlek, açıklamalarını şöyle tamamladı: “Halihazırda uzlaştırmacı siciline kayıtlı ve Cumhuriyet başsavcılıkları listelerinde yer alan yaklaşık 30 bini aşkın uzlaştırmacı görev yapmaktadır. Uzlaştırma kurumu; hakim ve Cumhuriyet savcıları, uzlaştırmacılar, avukatlar ve uzlaştırma büro personelinin büyük gayret ve özverili çalışmalarıyla sağlam temeller üzerine inşa edilmiş, toplum tarafından da olumlu karşılık bulmuştur. 2017 yılından günümüze kadar 2 milyondan fazla dosyada mağdur ile şüpheli uzlaşmıştır. Diğer alternatif çözüm yöntemlerinde de büyük bir başarıya ulaşılmış; seri muhakeme, ön ödeme, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve basit yargılama usulleriyle çok sayıda dosya sonuçlandırılmıştır. 2025 yılında alternatif çözüm yöntemleri sayesinde asliye ceza ve çocuk mahkemelerine ilk kez açılan kamu davalarında yüzde 33 azalma sağlanmıştır”
Adalet hizmetlerinin kalitesini artırmaya yönelik çalışmaların süreceğini belirten Gürlek, “Asıl hedefimiz, yargı teşkilatının iş yükünü yönetilebilir kılarken, adalet hizmetinin kalitesini de sürekli yükseltmektir. Alternatif çözüm yollarından beklenen faydanın artırılması için uygulamanın geliştirilmesi, kurumlar arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi ve karşılaşılan sorunların düzenli olarak değerlendirilmesi gerekmektedir” dedi.
