ANTALYA / TEKHA
Antalya’da 9-20 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın (COP31) ikinci gününde kritik hedefler paylaşıldı. COP31 Başkanı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ile Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) İcra Sekreteri Simon Stiell ortak basın toplantısı düzenledi. Zirve kapsamında 2035 senesine kadar küresel elektrik tüketiminin toplam enerji portföyündeki payını yüzde 23 düzeyinden yüzde 35 seviyesine taşımayı planladıklarını bildiren Bakan Kurum, uygulamaya geçirilecek bu adımlarla mevcut karbon salımının 2035’e kadar yaklaşık yüzde 30 azaltılabileceğini kaydetti. Kurum, “Bugüne kadar yapmış olduğumuz konuşmaların hepsi kıymetli, hepsi değerli ama artık netice almanın zamanı” dedi.
Toplantıda fosil yakıt kullanımının sonlandırılması, yenilenebilir enerji kaynakları, elektrifikasyon süreçleri, yapay zeka sistemlerinin enerji tüketimi ve iklim finansmanı masaya yatırıldı.
Kritik Eşik Vurgusu Ve İklim Tehlikesi
Giderek ciddiyet kazanan iklim krizine değinen ve güçlü El Nino hadisesinin oluşturduğu baskılara işaret eden Bakan Kurum, Dünya Gıda Programı’nın yaklaşık 50 milyon insanın şiddetli açlıkla yüzleşebileceği uyarısını aktardı. Küresel sıcaklık artışına dikkat çeken Kurum, şu değerlendirmelerde bulundu:
“1,5 derece eşiğinin aşılması riskinin giderek belirginleştiği bir dönemde Antalya’da buluşuyoruz. Bu eşiğin kısa süreliğine aşılması bile geri döndürülemeyecek kayıp ve hasarlara yol açabilir. Bu nedenle 1,5 derece hedefinden asla vazgeçemeyiz. Paris Anlaşması, bize yol göstermeye devam ediyor. Görevimiz sıcaklık artışını sınırlandırmak, olası bir aşımın düzeyini ve süresini en aza indirmek ve yeniden bu eşiğin altına dönmek için gereken adımları hızlı bir şekilde atmaktır”
Yeni Küresel Taahhüt: 2035’e Kadar Yüzde 35
Zirvenin odağında yer alan elektrifikasyon programı çerçevesinde sanayi, binalar ve ulaşımda elektrik kullanımının yaygınlaşacağını söyleyen Bakan Kurum, mart-ağustos periyodunda fosil yakıt ithal eden ülkelerin yaklaşık 330 milyar dolar fazladan fatura ödediğini bildirdi. Enerji bağımsızlığının önemine değinen Kurum, şöyle konuştu:
“COP31 Başkanlığı olarak ‘2035’e kadar yüzde 35 küresel elektrifikasyon’ taahhüdünü başlattık. Bugün elektrik, dünyadaki nihai enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 23’ünü karşılıyor. Hedefimiz bu payı 2035 yılına kadar yüzde 35’e yükseltmek. Daha güvenilir enerjiye, daha temiz ulaşıma ve daha düşük emisyonlu üretime ulaşmak için siyasi iradeyi yatırımlarla buluşturuyoruz”
Uygulama Odaklı Eylem Planı İle Emisyon Düşüşü
Belirlenen yol haritalarının sahadaki karşılığına vurgu yapan Bakan Kurum, hedeflere ulaşıldığında ortaya çıkacak tabloyu şu sözlerle anlattı:
“Eylem gündemini çalışırken de hedeflerimizi ortaya koyarken de bugüne kadar alınmış COP kararlarının hayata geçirilmesini kolaylaştıracak ve ilerleme sağlayacak hedef ve eylemleri belirledik. Çünkü en nihayetinde tutulur bir ilerleme sağlamak istiyorsanız netice almak zorundasınız. Tüm bu hedefleri hayata geçirdiğimizde 2035 yılına kadar bugünkü emisyonların yüzde 30 civarında azaltıldığını görüyoruz. İşte elle tutulur ilerleme budur. Biz Antalya’dan ayrıldığımızda ülkelerin bu eylem planlarıyla projeleri hayata geçirdiklerinde ilerlemelerini gözle görülür bir şekilde izlemek, bu süreci takip etmek istiyoruz”
Eski Zirve Liderlerinden Ortak Bildiri
Önceki dönem başkanlarının Antalya’da hazırlanan eylem gündemini ortak bildiriyle onaylamasını değerlendiren Kurum, tarihi bir an yaşandığını belirterek, şu ifadeleri paylaştı:
“2021’den COP31’e kadar bütün başkanlarla yaptığımız görüşmeler ve istişareler sonrası başkanlar COP31’in eylem gündemini ve hedeflerini destekleyen bildiriyi ortaya koydular. Bu bizim için memnuniyet verici bir durum. Bu COP tarihinde bir ilk. COP tarihinde ilkleri yaşamak istiyoruz. Uygulama COP’u olsun istiyoruz, netice alalım istiyoruz. Antalya’dan ayrıldığımızda ‘Antalya’da bir şeyler değişti, Antalya’da artık netice aldık, sonuç aldık’ diyebileceğiniz bir COP’u hayata geçirmek istiyoruz”
Eski ABD Dışişleri Bakanı John Kerry ve eski Başkan Yardımcısı Al Gore’un elektrifikasyon hedeflerini öven demeçlerine değinen Kurum, iki ismin ve önceki COP başkanlarının sürece güçlü destek sunduğunu ifade etti.
Deprem Konutlarında Yüzde 40 Enerji Tasarrufu
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde deprem bölgesinde inşa edilen kalıcı yerleşim alanlarının afet direnci hususunda uluslararası topluma somut bir model sunduğunu aktaran Bakan Kurum, tecrübe aktarımına dair şunları söyledi:
“Türkiye’nin deprem bölgesinde yaptığı işlerdeki tecrübesini, birikimini tüm dünyaya anlatmış olduk. Biz de dirençli, afetlere hazırlıklı, dayanıklı bir şehir inşa etmiş olduk. İşin sonunda bu binalarda kullanılan enerji yoğunluğunun yüzde 40 azaldığını gördük. Sıfır atık uyumlu, enerji verimli binanın inşasıyla birlikte somut bir ilerleme, elle tutulur bir proje ortaya koyduk”
Tarihi Katılım Ve Medya Çağrısı
Zirvenin boyutları hakkında bilgi veren Kurum, 102 devlet ve hükümet başkanı, 330 bakan, 4 bin basın mensubu ve toplamda 100 bin delegenin Antalya’da bir araya geldiğini kaydetti. Kurum gazetecilere hitaben, “Toplumlara ses olun, toplumların beklentilerini dile getirin ve burada hep birlikte bu başarı hikayesini yazalım istiyorum. Çünkü bizim de sorumluluğumuz var, sizin de sorumluluğunuz var” açıklamasını yaptı.
Washington Yönetiminin Yokluğu Ve Pazar Gerçeği
ABD federal idaresinin zirvede yer almaması hakkındaki bir soruyu yanıtlayan Kurum, sürecin gönüllülük esasına dayandığını vurguladı:
“Kimseye zorla bir şey yaptıramazsınız. COP çerçevesi bunu gerektiriyor. Biz de ilk günden beri uzlaşıyla hareket edeceğimizi, 196 ülkenin ihtiyaçlarını, beklentilerini, önceliklerini değerlendireceğimizi söyledik. Görüşeceğiz, konuşacağız, uzlaşacağız, netice alacağız dedik. Amerika’nın bütün sektörü burada. Özel sektörü burada, sivil toplum örgütleri burada. Bu işi bir fırsat olarak görüp geleceğin 50 yılı olarak değerlendirip dönüşüm içerisine giriyorsa kendi ülke menfaatleri için doğru bir iş yapıyordur. Girmiyorsa geri kalır. Üretimi azalır, istihdamı azalır, ticareti azalır”
Yenilenebilir Enerjide Avrupa Altıncısı
Türkiye’nin kömür ve fosil yakıt politikasını değerlendiren Kurum, enerji dönüşümündeki yatırımların sürdüğünü kaydetti:
“Türkiye’nin kömür madenleriyle ilgili, fosil yakıtlarla ilgili tutumu bellidir. Bugün yenilenebilir enerjide Türkiye, Avrupa içerisinde lider pozisyondadır. Dünyanın en büyük yenilenebilir enerji yatırımlarını yapan ülkelerden bir tanesidir. Avrupa altıncısı, dünya on birincisindeyiz. 2040 yılına kadar enerji bağımsızlığımızı ilan edecek yatırımlarımızı hayata geçireceğimizi açıkladık. Bunları yaptıktan sonra zaten fosil yakıttan çıkmış olacaksınız. Bunun adına ne derseniz deyin. Fosil yakıtla ilgili bir çıkış yol haritası daha önceki COP’larda söylendi. Artık netice almanın zamanı”
Protesto Hakkı Ve Güvenlik Teminatı
Kömür karşıtı eylemlere ve barışçıl gösterilere yönelik yaklaşıma değinen Kurum, şu güvenceyi verdi:
“Barışçıl hiçbir gösteri ile ilgili Türkiye’de tutuklama olmaz. COP nezdinde de bunun teminatını tüm ülkelere verdik. Biz gelen bütün misafirlerimizin güvenliğinden sorumluyuz. Buradaki huzurdan sorumluyuz. Burada hiçbir misafirimizin kılına zarar gelmeyecek şekilde ekiplerimiz, güvenlik güçlerimiz çalışıyor. Gösteri yapmak isteyenlerle ilgili, barışçıl gösterilere ilişkin valiliğimiz koordinasyonunda İçişleri Bakanlığımız gerekli başvuruları alıyor. Bu başvurular çerçevesinde her birey burada gösteri yapabilecek durumda”
Küresel Teknoloji Devleriyle Temas
Yapay zeka altyapıları ile veri merkezlerinin artan enerji talebine dönük planlamaları açıklayan Kurum, teknoloji devlerinin sürece dahil olduğunu aktardı:
“Yapay zeka uygulamalarından enerji depolamaya kadar her bir konu var. Veri merkezleri de bunun içinde. Dünyada 100 tane veri merkezi varsa 35’inin global anlamda temiz enerjiyle elektriğini elde etmesini istiyoruz. Bu hedefimizin içinde o da var. Burada temiz enerjiye ulaşım noktasında teknoloji lazım, finans lazım. Bunu da konuşuyoruz. Dünyanın birçok teknoloji firması COP31’de var. Apple, Google, Amazon gelip bizimle bunları konuştular. Bu süreci desteklediklerini bize bizzat kendileri söylediler ve sürecin içindeler”
Avustralya Ve UNFCCC Temsilcilerinden Tam Koordinasyon
Ortak basın toplantısında konuşan COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, iki ülkenin heyetlerinin tam bir uyum içinde çalıştığını bildirdi. Bowen, “Artık etkili bir şekilde tek bir takımız. Ekibimiz tamamen bütünleşmiş durumda” dedi. 2035 hedefinin zorunluluğuna değinen Bowen, “Dünya, bunu yüzde 35’e çıkaramadığımız sürece 1,5 dereceyi tutturma şansına sahip değil” değerlendirmesinde bulundu.
UNFCCC İcra Sekreteri Simon Stiell ise hükümetlerin yol ayrımına geldiğini kaydederek, “Milletler artık bir seçimle karşı karşıya: Elektrikli olmak ya da batmak” uyarısını yaptı. Stiell, toplam cirosu 1,7 trilyon dolara ulaşan 180 şirketin elektrifikasyon çağrısına katıldığını belirterek, COP31 Başkanlığı’nın başlattığı ’35’e 35′ vizyonunun küresel başarıya kılavuzluk edeceğini söyledi.
Eski Başkanların Katılımıyla İklim Köprüsü Girişimi
Eski Avrupa Birliği Bakanı Volkan Bozkır’ın moderatörlüğünde bir araya gelen COP geçmiş dönem başkanları ortak deklarasyon yayımladı. Oturumda söz alan Murat Kurum, şu değerlendirmeyi yaptı:
“COP tarihinde belki de bir ilki gerçekleştiriyoruz. COP21’den COP30’a kadar görev yapan başkanların ortak bildirisini memnuniyetle karşılıyoruz. Bugüne kadar alınan kararların ülkelerimizde ve insanların hayatında somut sonuçlara dönüşmesi gerekiyor. Paris Anlaşması’nın ikinci 10 yılında azaltım, uyum ve finansman alanlarında uygulamayı hızlandırmak önceliğimiz. COP31 eylem gündemimizin hedefleri gerçekleştiğinde 2035 yılına kadar dünya emisyonlarının yüzde 30 azaltılabileceğini öngörüyoruz. İhtiyaç sahibi ülkelerle finans kaynaklarını buluşturacak İklim Uygulama Köprüsü’nü hayata geçiriyoruz. Antalya’da bir şeyler değişti, geleceğimiz adına önemli kararlar aldık diyebileceğimiz bir konferans gerçekleştireceğiz”
