ANKARA / TEKHA
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılına ilişkin Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması’nın sonuçlarını yayımladı. Verilere göre, 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 80,1’i cep telefonu veya akıllı telefon kullandığını bildirdi.
Yaş gruplarına göre dağılımda bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 66,2, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 89,8 olarak kayıtlara geçti. Telefon kullanan çocukların yüzde 97,4’ü cihazı düzenli kullandığını ifade etti. Kullanım amaçlarına bakıldığında 6-10 yaş grubunda yüzde 73,3 ile oyun oynama, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 87,8 ile internette gezinme öne çıktı. Düzenli telefon kullanan çocukların yüzde 37,8’i ekranını en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini belirtirken, bu oran 6-10 yaş aralığında yüzde 17,2, 11-17 yaş aralığında ise yüzde 48 oldu.
İnternet Kullanımında Video İzleme İlk Sırada
Çocuklarda genel internet kullanım oranı yüzde 92,7 seviyesinde gerçekleşti. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 96,9 olarak ölçüldü. Düzenli internet kullanan çocuklar arasında günde iki saat ve üzeri çevrim içi kalanların oranı hafta içi yüzde 53, hafta sonu ise yüzde 63,4 oldu.
İnternet kullanım faaliyetleri incelendiğinde yüzde 86,2 ile video izleme ilk sırada yer aldı. Bunu yüzde 80,3 ile ders çalışma, ödev veya sunum hazırlama ve yüzde 75,1 ile sanal medya kullanımı izledi. Çevrim içi ders veya kurslara katılım ise yüzde 17,9 ile en düşük oranda kaldı.
Sanal Medya ve Dijital Oyun Alışkanlıkları
Araştırmaya göre çocukların yüzde 69,8’i sanal medya platformlarını kullanıyor. Sanal medya kullanım oranı erkek çocuklarda yüzde 71,4, kız çocuklarda yüzde 68,1 olurken; yaş gruplarına göre 6-10 yaşta yüzde 50,2, 11-17 yaşta yüzde 83,4 olarak belirlendi.
Dijital oyun oynayan çocukların oranı yüzde 68,1 olarak kaydedildi. Cinsiyet dağılımında erkek çocukların yüzde 77,4’ü, kız çocukların ise yüzde 58,2’si dijital oyun oynadığını beyan etti. Yaş gruplarında bu oran 6-10 yaş için yüzde 69,1, 11-17 yaş için yüzde 67,3 oldu. Oyun oynayan çocukların yüzde 92,7’si bu faaliyeti düzenli gerçekleştirdiğini bildirdi. Oyun türlerinde yüzde 48,1 ile macera ve aksiyon birinci sırada yer alırken, bunu yüzde 44,5 ile strateji ve taktik, yüzde 41,6 ile spor oyunları takip etti. Kişisel değerlendirmelerde 6-10 yaş grubunun yüzde 34,7’si fazla oyunun sorumluluklarını aksattığını, 11-17 yaş grubunun yüzde 34,5’i ise ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadıklarını düşündüğünü belirtti.
11-17 Yaş Grubunda Üretken Yapay Zeka Kullanımı Yüzde 63
11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 63’ü üretken yapay zeka araçlarını kullandığını ifade etti. Kız çocuklarda bu oran yüzde 65,5, erkek çocuklarda ise yüzde 60,6 olarak gerçekleşti. Üretken yapay zeka en yüksek oranda yüzde 88,1 ile örgün eğitim amacıyla tercih edilirken, bunu yüzde 58,6 ile özel amaçlı kullanımlar izledi. Yapay zeka kullanmayanların gerekçeleri arasında yüzde 68,9 ile bu teknolojinin varlığından haberdar olmamak ilk sırayı aldı. Diğer nedenler ise yüzde 21,1 ile ihtiyaç duymama, yüzde 18,7 ile nasıl kullanılacağını bilmeme ve yüzde 16,1 ile gizlilik, güvenlik veya emniyet endişeleri şeklinde sıralandı.
Siber Zorbalık Verileri ve Okul Hayatına Etkisi
Araştırma kapsamında siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı yüzde 10,2, siber zorbalık yapanların oranı yüzde 4,6 ve siber zorbalığa tanıklık edenlerin oranı yüzde 23,6 oldu. Zorbalığa uğrayan 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 73,3’ü eylemi gerçekleştiren kişinin yüz yüze tanıştığı arkadaşı veya akranı olduğunu bildirdi.
11-17 yaş grubunun siber zorbalıkla en sık karşılaştığı mecra yüzde 56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları oldu. Bunu yüzde 51,1 ile SMS ve benzeri mesajlar, yüzde 40,7 ile sanal medya platformları, yüzde 24,9 ile internet oyunları, yüzde 20,6 ile cep telefonu aramaları ve yüzde 16,3 ile sohbet odaları takip etti. Zorbalık türlerinde yüzde 80,3 ile kırıcı veya incitici mesajlar gönderilmesi başı çekerken, yüzde 20,3 ile bu mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkese açık paylaşılması ve yüzde 15,8 ile asılsız söylentilerin yayılması öne çıktı.
Çocuklar maruz kaldıkları siber zorbalığın gerekçesi olarak yüzde 60,4 oranında davranış biçimlerini, yüzde 33,1 oranında fiziksel özelliklerini veya dış görünüşlerini, yüzde 4,4 oranında aile kökenlerini, yüzde 2,4 oranında maddi durumlarını ve yüzde 1,7 oranında engellerini gösterdi. Yüzde 9,4’lük kesim ise diğer nedenleri işaret etti. Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,1’i siber zorbalığa maruz kalma, yapma veya tanıklık etme durumlarından en az birini yaşarken, bu durumun okula devamını etkilediğini belirtenlerin oranı yüzde 7,8 (erkeklerde yüzde 5,3, kızlarda yüzde 10,5) olarak kayıtlara geçti.



