VAN / TEKHA
Van ve çevresinde yüksek rakım, sert kış koşulları ve dağlık sınır güzergâhları nedeniyle sık görülen donma yaralanmaları, Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yanık Merkezi’nde yürütülen çalışmalarla hem tedavi ediliyor hem de uluslararası bilimsel yayınlara konu oluyor.
Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Kliniğine bağlı Yanık Merkezi, yaklaşık 3-4 milyonluk geniş bir nüfusa hizmet veriyor. İlk olarak 2007 yılında Van Devlet Hastanesi bünyesinde kurulan ve daha sonra Yanık Merkezi statüsüne kavuşan birim, yaklaşık 20 yıldır Van’ın yanı sıra çevre illerden ve sınır hattından getirilen hastaların tedavisini üstleniyor.
Donma Vakalarında Düzensiz Göç Etkisi
Van ve çevresi, Türkiye’de donma yaralanmalarının sık görüldüğü bölgeler arasında yer alıyor. Özellikle ağır kış koşullarında dağlık sınır güzergâhlarını aşmaya çalışan düzensiz göçmenlerin uzun süre soğuğa maruz kalması, bölgedeki vakaların önemli bir bölümünü oluşturuyor.
Yetersiz koruyucu giysi, açlık, susuzluk, yorgunluk ve sağlık kuruluşlarına geç ulaşılması, donma yaralanmalarının daha ağır seyretmesine neden olabiliyor. Bu durum bazı hastalarda uzuv kaybına kadar ilerleyebiliyor.
Yanık Merkezi Geniş Bir Bölgeye Hizmet Veriyor
Kış aylarında artan donma vakaları, Van Yanık Merkezi’nin iş yükünü önemli ölçüde artırıyor. Ciddi doku kaybı riski taşıyan hastaların tedavisi uzun süreli takip, düzenli pansuman, cerrahi müdahale ve multidisipliner çalışma gerektiriyor.
Merkezde görev yapan hekimler, hemşireler ve diğer sağlık çalışanları, hastalarda doku ve uzuv kaybını en aza indirmek amacıyla çalışmalarını sürdürüyor. Donma yaralanmalarının tedavisi, Genel Cerrahi Kliniği bünyesinde Dr. Ali Rıza Karayıl’ın sorumluluğu ve denetiminde yürütülüyor.
Klinik Şefi Prof. Dr. Sebahattin Çelik, merkezde verilen sağlık hizmetinin yanı sıra klinik deneyimlerin bilimsel çalışmalara dönüştürülmesinin de önemli olduğunu belirterek, “İşimizi en iyi şekilde yaparken, bunu devletimizin sağladığı olanaklar ile yapıyoruz, bilim dünyasına da deneyimlerimizi aktarıyoruz.” ifadelerini kullandı.
İki Uluslararası Bilimsel Yayın Hazırlandı
Merkezin donma yaralanmaları konusundaki deneyimi iki uluslararası bilimsel yayına yansıdı. Prof. Dr. Sebahattin Çelik, Servet Elçin Alpat, Selin Bulut ve Hakan Köksal tarafından hazırlanan “Frostbite—From Turkish Eastern Border as a Consequence of Irregular Migration” başlıklı çalışma, 2022 yılında Eastern Journal of Medicine dergisinde yayımlandı.
Araştırmada, 2020 yılında yalnızca bir aylık dönemde merkeze başvuran 38 düzensiz göçmenin klinik özellikleri incelendi. Hastaların yaklaşık yüzde 74’ünde ileri derecede donma yaralanması bulunduğu belirlendi.
Dr. İbrahim Doğan’ın ilk isim olduğu “Early Clinical Predictors of Amputation in Frostbite: Injury Depth and Extent for Admission Risk Stratification” başlıklı ikinci çalışma ise Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine dergisinde yayımlandı. Çalışmada, 2020-2025 yılları arasında merkezde tedavi edilen 128 donma hastası değerlendirildi. Hastaların yüzde 98,4’ünün yabancı uyruklu olduğu ve 54 hastada amputasyon gerektiği tespit edildi.
Çalışmada, donmanın derinliği ile etkilenen vücut yüzey alanının amputasyon riskini öngörmede en güçlü iki klinik gösterge olduğu ortaya konuldu. Van Yanık Merkezi’nde yürütülen çalışmalar, donma yaralanmalarının bölgede iklim şartları, coğrafi konum ve düzensiz göç nedeniyle önemli bir halk sağlığı ve sağlık hizmeti yükü oluşturduğunu gösterdi.
